Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

Раҳмат муаллим

Ҳамза номли Ўзбекистон давлат лауряти Қорақолпоқ халқ ёзувчиси Қаипбергановнинг роман ва қиссаларида қорақолпоқ халқиниҳаётининг янги турмуши учун кураши лавҳалари бадиий ифодасини топгпн. Эътиборизча ҳавола қилинаётган Рахмат муаллим Секретарь қиссаларининг қаҳрамонлари қорақалпоқ ўсмирларидир.

Дукчи Эшон воқеаси

Биз шу вақтгача ўқиб келган тарих дарсликларида хорижий эллардаги миллий-озодлик ҳаракатлари анча муфассал ёритилса-да, Туркистондаги мазкур ҳодисалар баёни етти қават парда ортида пинҳон сақланарди. Туркистонда миллий-озодлик ҳаракатлари ХIХ аср охири ва ХХ аср бошларида кенг миқёсда авж олган эди. Андижонда юз берган Дукчи эшон бошлиқ халқ ҳаракати ва унинг бостирилиши мазкур ҳодисалар занжиридаги асосий ҳалқалардан биридир.

Гумроҳлар

Қорақалпоқ адиби Тўлепберген Қаипбергенов асарларининг ушбу романида унинг машҳур Қорақалпоқ достонидан ўрин олган Гумроҳлар асари киритилди. Қўшни хонликлар тамонидан танланиб эзилиб келган қорақалпоқ халқи асрлар давомида мустақилликни орзу қилиб келди. Турли даврларда халқ орасидан чиққан илғор фикрли кишилар : Маманбий Ойдўс бобо Эрназар полвон ҳам зулм адолатсизликдан инграган оч -яланғоч халқни рўшноликка .....ва ҳар гал бунинг бирдан бир йўли озодлик деганқарорга келдилар. Романда ана шу ҳақда ҳикоя қилинади.

Шамол ортидан югуриб

Холид Ҳусайний 1065 йилда Кобулда афғон дипломати оиласида туғилган. 1980 йилда унинг оиласи АҚШга кўчади. Шу ерда у тиббиёт факультетига ўқишга киради. Унинг илк романи «Шамол ортидан югуриб» АҚШда янги асрнинг бестселлер асарига айланади. Мазкур асар дунёнинг қирқдан ортиқ тилларида 10 миллион нусхада нашр қилинган. Бу китоб асосида Голливуд кино ижодкорлари фильм ҳам суратга олишган.

Маманбий афсонаси

Машҳур адибимиз Тўлепберген Қаипбергеновнинг уч жилддан иборат Қорақалпоқ достони нашр этилмоқда. ушбу биринчи жилдда киритилган Маманбий афсонасида қорақалпоқ халқининг ўтмишдаги оғир машаққатли ҳаёти уруғлар ўртасидаги ўзаро низолар ва тўқнашувлар ёрқин лавҳаларда акс эттирилган. Асардаги муҳим ғоялардан бири қорақалпоқ халқининг бирликка равнаққа ташналигидир.

АМИР ТЕМУР ЎГИТЛАРИ

Амир Темур буюк шахс: кураги ерга тегмаган саркарда, йирик давлат арбоби, қонуншунос, талантли меъмор, нотиқ, руҳшунос, шу билан бирга, эл-юртини севган ва уни машҳури жаҳон қилган инсон. У Буюк инсоннинг мураккаб ва ташвишлар билан тўлиб-тошган ҳаёти ва фаолиятини кичик бир мақолада, ҳатто жуда қисқа ва умумий тарзда бўлса-да, баён қилиб бўлмайди. Амир Темурнинг тарихи кўп жилддик китоблар ёзишга арзийди. Лекин минг афсуски, бизлар буюк амирнинг ватандошлари, бу ишни ҳозиргача эплолмадик. Тўғриси, буни қилиш имконига эга бўлмадик, чунки кўҳна тарихимиз, улуғ ота-боболаримиз ҳақида бизларни чурқ эттирмай қўйган коммунистик ғоя бунга йўл бермади. Амир Темурнинг ўзи эса таҳқирланди, туҳмату маломатларга қолди.

Моҳир Таржимон

Мазкур китоб кенг китобхон оммасига мўлжалланган.

АМИР ТЕМУР РИВОЯТ ВА ҲАҚИҚАТ

Мазкур асарда Туронзаминнинг буюк ҳукмдори Амир Темурнинг болалиги, якка ҳукмронлигининг ўрнатилиши, қудратли темурийлар давлатининг вужудга келиши, ҳарбий юришлари, ташқи ва ички сиёсати, маънавияти ва унинг ҳозирги кундаги аҳамияти ҳақида ҳикоя қилинади. Асар кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

Темур тузуклари

«Темур тузуклари» подшоларнинг туриш-турмуш ва ахлоқ- одоб нормаларини белгиловчи рисоладир. Асар икки қисмдан иборат. Биринчи қисмда жаҳон тарихида машҳур фотих, саркарда ва истеъдодли давлат арбоби сифатида ном колдирган Амир Темурнинг етти ёшидан то вафотига қадар кечган ҳаёти ва ижтимоий-сиёсий фаолияти, аниқроқ қилиб айтганда, унинг Мовароуннаҳрда марказий ҳокимиятни кўлга киритиш, феодал тарқоқликка барҳам бериш ва марказлашган давлат тузиш, қўшни юрт ва мамлакатларни, масалан, Эрон хамда Афғонистонни ўз тасарруфига киритиш, Олтин Ўрда ҳукмдори Тўхтамишхон, бутун Европага қўрқув ва даҳшат солган Туркия султони Боязид Йилдиримга қарши ва ниҳоят, буюк жаҳонгирнинг Озарбайжон, Грузия ва Ҳиндистонга қилган ҳарбий юришлари ихчам тарзда баён этилган.

AMIR TEMUR HAQIDA HIKOYALAR

Amir Temur haqida yozilgan asarlar, rivoyat, asotirlar, afsonalar juda ko'p. Bu nimani anglatadi? Bu shuni anglatadiki, dunyo ahli tarixda jangu jadal ichidan adolat qidirgan, dunyoning qay burchagiga bormasin o'zidan ulug'vor binolar, yirik karvonsaroylar, xonaqohlar va nahrlar (kanallar) qoldirgan buyuk davlat arbobi, bunyodkor, yengilmas harbiy daho bobongizning nomini e'zozlab tilga oladi, hatto g'animlari ham adolatli siyosatini tan olib gapiradilar. Sizga taqdim etilayotgan hikoya, rivoyatlarda ham u zotning ana shu insoniy jihatlari o'z aksini topgan. Buyuk Sohibqiron bobongiz hayotini o'rganish sizga ko'p yaxshiliklar in'om etadi. Oddiy, sodda, ravon tilda bitilgan ushbu kitobchaning Siz aziz ukajonlar uchun ajoyib sovg'a bo'lishiga ishonamiz

АМИР ТЕМУР ҲАҚИДА ҲИКОЯЛАР

Буюк бобомиз Амир Темурнинг ҳаёти, айниқса, давлатчилик сиёсати ва саркардалик фаолияти пайтида амалга оширган улуғ ишларини ўрганишга мамлакатимиз томонидан катта эътибор берилмоқда. Халқимиз босиб ўтган йўлни, маънавиятимиз, адабиётимиз тарихига олтин саҳифалар битиб кетган ўша XIV-XV асрларда яшаган барҳаёт сиймоларни тушунишда ҳам буюк бобокалонимизнинг ҳаёти ва амалга оширган ишларини ўрганиш, ҳаётига, шахсиятига синчков назар солиш алоҳида аҳамиятга эга. Тарихчи олим академик Бўрибой Аҳмедов ушбу китобда ана шундай эзгу ниятни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.

SHIROQ

Nomi tarixiy manbalarda saqlanib qolgan ajdodimiz Shiroq yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda benazir namuna bo'lguvchi eng yorqin siymolardan biridir. Ustoz adib Mirkarim Osim qalamiga mansub Shiroq hikoyasi ko'p bora qayta nashr etilib, maktab darsliklariga kiritilgani, bir necha avlod kitobxonlar tomonidan sevib va suyib o'qib kelinayotgani bir tarafdan adibning tarix voqeotlariga vobasta badiiy tasvir mahorati boʻlsa, yana bir tarafdan Shiroq jasorati har bir insonning yuragida olovlanib, doimo xotirlab turilganidadir. Rus tilida ijod qilgan boshqird yozuvchisi Yovdat Ilyosov va qozoq yozuvchisi Boʻlot Jondorbekovlar ham Shiroq haqida qissalar yozishgan.

ҚЎРБОШИ МАДАМИНБЕК

Мадаминбек ҳақида ёзилган китоблар кам ва улар асосан ёлғон-ёшиқдан иборат. Энг сўнгги ўқиган китобим: қирғиз адиби Тўлеген Қосимбековнинг «Булутлар ортида тоғ бор» рўмони ҳам шундай сохта чиқди. Асар қирғиз оқини Тўқтоғулга бағишланган бўлса-да, жуда кўп саҳифаларда Мадаминбек, Шермуҳаммадбек, Холхўжа қўрбошилар ҳақида ҳам ҳикоя қилинади. Муаллиф Мадаминбекни совет тарих илми нуқтаи назари асосида тасвирлаган. Шу сабабдан бўлса керак, ёлғондан имкони қадар кўп фойдаланади. Чунончи, у Мадаминбекни ўлдиришда машҳур туркчи Анвар Пошшонинг қўли борлигини кўрсатади. Анвар Пошшю бир телба миллатчи тарзида тасвирланганди.

ШАЖАРАЙИ ТУРК

Абулғозихон олий насаб ва тожу тахт соҳиби бўлган. У қарийб 20 йил (1644-1664) Хоразмни идора қилди, лекин тарихда олий ҳукмдор сифатида эмас (тарихда жаҳонни титратган не-не подшолар ўтмади, лекин улардан ном-нишон қолмади), балки йирик олим сифатида қолди. Илмнинг хосиятидан шундай бўлди у. Дарҳақиқат, Абулғозихон кенг ва чуқур маълумотли киши эди. «Бу фақирға, деб ёзган эди унинг ўзи, худойи таоло иноят қилиб кўп нимарса берган турур. Хусусан уч ҳунар берган турур. Аввал сипоҳийгарликнинг қонуни ва йўсуниким нечук отланмоқ ва юрумак ва ёвга ёсоқ ясамоқ, кўп бирлан юруганда нечук қилмок, оз бирлан юруганда нечук қилмоқ.

БУХОРО ТАРИХИ

Бу асар, асосан, Ўрта Осиёда араблар истилоси натижасида ислом динининг тарқатилиши (VIII аср) ва ундан бевосита олдинги даврлар ҳамда ІХ-ХI асрлардаги Бухоро ва унга яқин шаҳар-қишлоқлар халқларининг иқтисодий, маданий, ижтимоий, сиёсий тарихига оид муҳим маълумотларни ўз ичига олган ва бу ҳол «Бухоро тарихи»нинг қимматли бош манба сифатида тарих фанида зўр шухрат топишига асос солган.

АБУ МУСЛИМ ЖАНГНОМАСИ

«Абу Муслим жангномаси»нинг иккинчи китоби уммавийлар ҳукмронлиги даврида Мовароуннаҳрда рўй берган воқеалар баёни ҳамда Абу Муслим тарихининг давомидан иборатдир. Иккинчи китоб соҳибқирон амирнинг Шом қалъасига бориб. Касмон Умар Ибн Шомийни енгганлари, ундан зиндони Аббосияни енгиб, Марвшоҳижаҳон тарафига сиҳат-саломат чиқиб кетганларидан бошланиб, амирнинг Насри Сайёр бирла жанг қилганлари, паҳлавон Убайд Салмани бандга тушиб, Насри Сайёр Убайд Салмани Шомга юборганлари, шоҳ Толиба Бақрабодий Убайд Салмани банддан халос қилғони билан тугайди.