Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

АЛ-КАМИЛ ФИ-Т-ТА’РИХ («ПОЛНЫЙ СВОД ИСТОРИИ») ИЗБРАННЫЕ ОТРЫВКИ

Исторический труд «Китаб ал-камил фи-т-тарих» (Полный свод истории) известного арабского историка ХІІІ в. "Изз ад-дина Ибн ал-Асира посвящен истории мусульманского мира и охватывает период с доисламского времени до эпохи монгольских завоеваний. С научной точки зрения наибольший интерес представляет его часть, включающая описание событий, охватывающих период с ІХ в. до середины ХІІІ в., в которой содержатся ценные сведения по истории среднеазиатских династий Саманидов, Караханидов, Сельджукидов, Газневидов, Гуридов, Хорезмшахов и Хулагуидов.

ТАРИХДАН САБОҚЛАР

Кичик-кичик лавҳалардан тузилган ушбу китоб кўҳна тарихимизнинг яхши маълум бўлмаган ва кам ўрганилган айрим муҳим масалалари, узоқ Ўтмишимизни баён этувчи қимматли қўлёзма китоблар, тарихимизга дахлдор бўлган буюк алломалар, шунингдек ижтимоий-иқтисодий, маъмурий ва ҳарбий атамалар ҳақида кенг маълумот беради. Китоб институт, университетларнинг муаллимлари, талабалари ва ўзбек халқининг тарихи билан қизиққан барча китобхонларга мўлжалланган

АБУ АБДУЛЛОҲ ал-ХОРАЗМИЙ ВА ИЛМЛАР ТАСНИФИ ТАРИХИДАН

Хоразмда яшаб ижод этган алломалар орасида муносиб ўрин эгаллаганлардан бири Абу Абдуллоҳ ал-Хоразмийдир. Х асрда яшаб ижод этган ва мавсуъмий (энциклопедик) билимлар соҳиби бўлган бу олимнинг бизгача фақат "Мафотиҳ ал-улум" ("Илмлар калитлари") асаригина етиб келган. Бу китоб ўша давр иамла рини ўзида мужассамлаштирган қомусий манбаъ бўлиб, у биз учун, биринчидан, ўз даври фанларининг асосий мазмуни ва тушунчаларини кенг таърифлаш, иккинчидан, ўрта асрлар илмларининг таснифи, умумий ҳажми ва ривожланиш даражасини ифодалаган билан ниҳоятда қимматлидир.

Paxta xom ashyosini tezkor baholash usullari

O'zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan buyon boshqa sohalar qatori qishloq xo'jaligida ham ijobiy siljishga erishildi. Ayniqsa paxtachilikda yangi texnika va texnologiyalarni keng qo'llash birmuncha yutuqlarni amalga oshirishga sabab bo'ldi. O'tgan qisqa davr mobaynida Respublika Prezidenti va Vazirlar Mahkamasi tomonidan bir qancha qonun hamda qarorlar qabul qilindiki, bularning barchasi mamlakatimizda paxtachilikni yanada rivojlantirishga katta e'tibor berish bilan birga, agrar soha va qayta ishlash sanoatining taraqqiyoti uchun etarli imkoniyatlar yaratib berilmoqda.

НОБЕЛ МУКОФОТИ СОВРИНДОРЛАРИ ВА УНИНГ ЯРАТИЛИШ ТАРИХИ

Ҳар йили декабр ойининг дастлабки кунлари жаҳон илм аҳлининг нигоҳи Швециянинг Стокголм шаҳрига қаратилади. Чунки бу ерда йирик кашфиёт ва олмшумул ихтиролар муаллифларини ўтиб бораётган йил натижалари бўйича буюк кашфиётчи олим Алфред Нобел номи билан аталадиган энг нуфузли мукофот билан тақдирлаш маросимлари ўтказилади. Илм фан ривожи бутун фан олимлариннг табиат иномларини ўрганиш йўлидаги буюк ишларида уларни доимо бирлаштириб келган. Инсон тафаккурининг маҳсули бўлган кашфиётлар бевосита илмий ва назарий тадқиқотлар билан боғлиқ бўлгани боис, турли мамлакатлар олимларининг ҳамкорлиги нафақат фан ва техниканинг, балки бутун инсоният ривожининг асоси ҳисобланади.

GERMS AND TISSUES: FRANK MACFARLANE BURNET, PETER BRIAN MEDAWAR, AND THE IMMUNOLOGICAL CONJUNCTURE

The Nobel Prize in Physiology and Medicine in 1960 was awarded to two renowned scientists in Australia and Britain, Frank Macfarlane Burnet and Peter Brian Medawar. Many historical accounts have described Burnet's theoretical prediction of immunological “tolerance” and its experimental confirmation by Medawar as a momentous achievement in immunology.

КАСАЛЛИКЛАР ТАРИХИ

Ушбу китоб Муҳаммад алайҳиссаломнинг тиббиётга оид ҳадисларини, Абу Бакр ар-Розийнинг ўз замонаси учун кашфиёт бўлган машҳур "Чечак ва қизамиқ ҳақида китоб"и илк илмий таржимасини, арабийнавис Шарқ табиблари орасида дастлаб Абу Бакр ар-Розий ва унинг шогирди томонидан тузилган 800 га яқин касалликлар тарихи ва тиббий кузатишларининг ўзбек тилига қилинган изоҳли таржималарини ўз ичига олган. Китоб шарқшунослар, тилшунослар, тарихчилар, халқ табобати ходимлари, мазкур фанлардан дарс берувчи ўқитувчилар ва талабаларга ҳамда табобат тарихи билан қизиқувчи кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

МУХТАСАР ТАРИХИ АНБИЁ ВА ТАРИХИ ИСЛОМ

Мазкур китоб ўзбек маърифатпарвар адиби, «Туркий гулистон ёҳуд ахлоқ» асари муаллифи Абдулла Авлонийнинг Ислом дини ва пайғамбарлар тарихи, хусусан, Муҳаммад алайҳиссалом тарихлари, сийратлари, одоб-ахлоқлари ҳақидаги рисоласидир. Асар Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик қўлёзмалар институтида сақланаётган тошбосма нусха асосида табдил қилинди ва нашрга тайёрланди. Унинг асл тили сақланиб қолинди ва тушунилиши мураккаб сўзлар луғати илова қилинди. "Тарбия биз учун ё ҳаёт, ё мамот" деган Абдулла Авлонийнинг ушбу асари ҳам ёшлар тарбияси учун муҳим аҳамият касб этади.

БУХОРО ТАРИХИ

Қўлингиздаги китоб Ўрта Осиёнинг VIII-ХІІ асрлардаги сиёсий, иқтисодий ва маданий аҳволини ёритишда ҳозирги замон тарих фани учун асосий ёзма манба хизматини ўтаб келаётган «Бухоро тарихи» («Тарихи Бухоро») нинг форс-тожик тилидан ўзбекчага таржимасидир. Асар мазкур даврлар тарихига оид бош манба ва ўрта асрлар тарихий адабиётидан намуна сифатида тарихчи мутахассислар ва умуман китобхонлар диққатига тақдим этилади.

“G‘o‘za navlarinig sug'orish tartibiga bog'liq holda defoliantlar samaradorligi”

Ushbu monografiya g‘o‘za defoliatsiyasiga bog‘liq agrotadbirlar bo‘yicha olib borilgan ishlarni yanada to‘ldirish maqsadida tayyorlandi. Monografiyada keyingi yillarda olib borilgan ishlar, yaʼni asosan sug‘orish tartiblariga bog‘liq holda defoliatsiyaning samaradorligi bo‘yicha ilmiy izlanishlar natijalariga batafsil to‘xtalib o‘tilgan.

SYMBIOTIC BIOFILMS AND BRAIN NEUROCHEMISTRY

The data published in the literature and our own findings suggest an important role of host-produced neuromediators, such as amines, peptides, and nitric oxide, which regulate biofilm formation by influencing microbial growth rate, the aggregation of microbial cells, the formation of microcolonies, and matrix synthesis.

ФАРҒОНА ТАРИХИГА ОИД МАЪЛУМОТЛАР

Мазкур асарда милоддан аввалги ІІ-милодий ХІІ асрлар оралигида ёзилган сулолалар тарихи, айрим мавзуларга багишланган тарихий асарлар ва сафарномалар каби хитой манбаларидаги қадимий Фарғона тарихига оид асосий маълумотларнинг ўзбек тилидаги илмий таржимаси ва бир қатор топоним ҳамда этнонимларга батафсил ёзилган шархлар келтирилган. Таржималар аслият асосида амалга оширил ган. Шарҳларни ёзишда муаллиф турли хитой луғатларидан, Хитой Халқ Респуб ликаси (ХХР) да хитой ва уйғур тилларида нашр этилган тарихий асарлардан кенг фойдаланган.

ПАЙҒАМБАРЛАР ТАРИХИ

Муҳаммад Саййид Тантовийнинг ушбу китобида пайғамбарлар (алайҳимуссалом) тарихи, ибратли ҳаѐтлари, Қуръон каримдаги баъзи сураларнинг нозил бўлиш сабаблари баѐн қилинади. Айниқса, муборак Қуръон оятларида зикр қилинган қиссалар жуда қизиқарли ва тушунарли услубда талқин қилинган. Бу ибратли қиссалар инсон нафсини разолатдан ҳидоят сари бошлайди, қалб кўзларини очади, разил ва чиркин одатлардан қутулишга чақиради. Ушбу асар инсон табиатининг, руҳиятининг Аллоҳгагина маълум бўлган ўзига хос қирралари, нозик жиҳатлари очиб берилгани билан ҳам аҳамиялидир

ҚАДИМГИ ФАРҒОНА ТАРИХИДАН (ХИТОЙ МАНБАЛАРИДА ФАРҒОНА ҲАҚИДА ИЛК МАЪЛУМОТΛΑΡ)

Мазкур китобча хитой манбаларида қайд этилган 2100 йил илгари Фарғона-Хитой муносабатларига боғишланган. Шунингдек, ўша давр воқеаларидан олдинги ва кейинги халқаро вазият таҳлил этилади. Ўйлаймизки, милоддан илгари содир бўлган ушбу воқеалар Ўзбекистоннинг қадимий давлатчилик тарихидаги ечимини топишга ёрдам беради.

МУХТАСАР ИСЛОМ ТАРИХИ

Абдурауф Фитратнинг бу асари 1992 йилда «Мухтасар ислом тарихи» номи билан «Нур» ижодий илмий ишлаб чиқариш бирлашмаси томонидан нашр эттирилган ва китобхонларда катта қизиқиш уйғотган эди. Кейинги йилларда бу асарга яна талаб кўпайганлигини ҳисобга олиб, бу навбат уни «Ислом тарихининг қисқача баёни» деб кенг изоҳлар билан таъминлаган ҳолда нашр этмоқдамиз.

ТАРИХИ АЗИЗИЙ

Мазкур асар Туркистон чор мустамлакаси даври тарихига оид нодир манбалардан ҳисобланади. Уни Фарғона водийсида ўша ваҳтда бўлиб ўтган тарихий воҳеалардан хабардор ёки уларнинг бевосита иштирокчиларидан эшитганларн, шунингдек ўзи кўрганлари асосида маҳаллий муаллиф — Муҳаммад Азиз ибн Муҳаммад Ризо ёзганлиги жиҳатидан ҳам диҳҳатга сазовор. Китобда чор ҳукуматининг маҳаллий халқларга нисбатан ўта шафқатсизлиги ҳамда унинг ҳарбий-маъмурий бошқарув тизимниинг кирдикорлари атрофлича фош этилган.